Students find these Class 9 Sanskrit MCQ Questions and Chapter 11 वर्णोच्चारण-शिक्षा २ MCQ with Answers helpful for self-assessment and preparation.
वर्णोच्चारण-शिक्षा २ Class 9 MCQ Questions
Class 9 Sanskrit Chapter 11 MCQ Online Test
1. रेखांकितपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु –
(क) आभ्यन्तर – प्रयत्नः पञ्चविधः भवन्ति ।
(ख) व्यञ्जनानां उच्चारणार्थम् आधार- स्वरः आवश्यकः ।
(ग) ह्रस्व- अ-कारस्य संवृत – प्रयत्नः भवति ।
(घ) ईषत् – स्पृष्ट-प्रयत्नेन अन्तःस्थ – व्यञ्जनानि जायन्ते ।
(ङ) स्वर: स्वतन्त्रः वर्णः अस्ति ।
(च) कण्ठ्य-वर्णेषु स्वस्थानम् एव करणं भवति ।
उत्तर:
(क) आभ्यन्तर प्रयत्नः कति भवन्ति ?
(ख) केषाम् उच्चारणार्थम् आधार- स्वरः आवश्यक : ?
(ग) कस्य संवृत – प्रयत्नः भवति ?
(घ) केन अन्तःस्थ – व्यञ्जनानि जायन्ते ?
(ङ) कः स्वतन्त्रः वर्णः अस्ति ?
(च) कण्ठ्य – वर्णेषु किम् एव करणं भवति ?
2. असंगत – पदानि चित्वा रिक्तस्थानेषु लिखत-
(क) (i) स्थानम् (ii) करणम् (iii) वर्ण:
(ख) (i) श्वास-नाल: (ii) नाभिः (iii) उर: प्राचीरम
(ग) (i) दन्तः (ii) नासिके (iii) ओष्ठः
(घ) (i) अचा: (ii) ऊष्माण: (iii) स्पर्शाः
(ङ) (i) ध्वनि – तन्त्रम् (ii) जिह्वा – तन्त्रम् (iii) उच्चारण-तन्त्रम
(च) (i) ष (ii) य (iii) र
(छ) (i) संवृतः (ii) अविवृतः (iii) ईषत् – स्पृष्ट:
उत्तर:
(क) – (iii)
(ख) – (ii)
(ग) – (ii)
(घ) – (i)
(ङ) – (iii)
(च) – (i)
(छ) – (ii)
3. मञ्जूषातः उचितं पदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत-
मञ्जूषा- संवृतः, ईषत् -स्पृष्टः, पञ्चविधः, विवृतः, अर्धमात्रात्मकः, अयोगवाह
(क) आभ्यन्तर – प्रयत्नः मुख्यतया ……. भवति ।
(ख) वर्णमालायां ‘व्यञ्जनम्’ नित्यं ……. भवति ।
(ग) अनुस्वार – विसर्गौ ……. इति कथ्येते ।
(घ) ‘अ-कारस्य’ (ह्रस्वस्य) विशेषः प्रयत्नः ……. अस्ति ।
(ङ) अन्तःस्थ-व्यञ्जनानां (य, र, ल, व) कृते ……. प्रयत्नः विहितः ।
उत्तर:
(क) पञ्चविधः
(ख) अर्धमात्रात्मकः
(ग) अयोगवाहौ
(घ) संवृतः
(ङ) ईषत्-स्पृष्टः
4. उचितं मेलनं कुरुत-
उत्तर:
(क) – (v)
(ख) – (iii)
(ग) – (iv)
(घ) – (i)
(ङ) – (ii)
5. शुद्ध-कथनस्य समक्षम् ‘आम्’ अशुद्ध कथनस्य समक्षं ‘न’ इति लिखत ।
(क) ‘क’ वर्ण: स्पर्शः अस्ति । ……..
(ख) वर्णोच्चारणार्थं ‘प्रयत्नः’ द्विप्रकारकः भवति । ………
(ग) ‘झ’ वर्णः ऊष्मः अस्ति। ……….
(घ) ‘र’ वर्णः अन्तःस्थः अस्ति । ……..
(ङ) ‘श, ष’ अयोगवाहौ स्तः । …….
उत्तर:
(क) आम्
(ख) आम्
(ग) न
(घ) आम्
(ङ) न